روایت‌سازی به سبک رویترز!

رویترز مدعی شده بود که وزیر دفاع عربستان با پیامی از سوی «ملک سلمان» برای رهبر معظم انقلاب اسلامی، به تهران آمده و توصیه کرده است ایران پیشنهاد مذاکره از سوی دولت جدید آمریکا را جدی بگیرد تا از بروز تنش نظامی با رژیم صهیونیستی جلوگیری شود.

با این حال، شواهد موجود، اظهارات رسمی و محتوای سفر، روایت متفاوتی را نشان می‌دهد که اساساً با تحلیل ارائه‌شده توسط رویترز همخوان نیست. «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه ، در واکنش به این گزارش ، صراحتاً اعلام کرد که چنین مطالبی «تحریف اهداف واقعی سفر» است. او تأکید کرد که سفر خالد بن سلمان در چارچوب تقویت همکاری‌های دوجانبه و گفت‌وگوهای منطقه‌ای صورت گرفته و هیچ ارتباطی با موضوعات مرتبط با گفت‌وگوهای هسته‌ای یا توصیه درباره واکنش به تهدیدات خارجی نداشته است.

از منظر محتوایی نیز، ترکیب هیئت سعودی شامل بیش از ۷۰ مقام نظامی و امنیتی و دعوت رسمی از سوی «سرلشکر باقری» رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ، نشان‌دهنده برنامه‌ای ساختاریافته برای توسعه روابط دفاعی و امنیتی میان دو کشور است. دیدار رسمی وزیر دفاع عربستان با رهبر معظم انقلاب و انتقال پیام کتبی ملک سلمان نیز، نه به‌عنوان تلاشی برای میانجی‌گری در پرونده هسته‌ای، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از عزم ریاض برای تقویت روابط دوجانبه تلقی می‌شود. چنین اقدامی را می توان در ادامه توافق‌نامه سال ۱۴۰۱ میان ایران و عربستان، که با میانجی‌گری چین به امضا رسید، ارزیابی کرد.

همچنین، گزارش رویترز فاقد منابع مستند و شفاف بوده و صرفاً به نقل از منابع آگاه مجهول منتشر شده است؛ مسئله‌ای که اعتبار آن را به‌طور جدی زیر سؤال می‌برد. این البته نخستین باری نیست که این رسانه غربی ادعاهایی بدون پشتوانه مستند، درباره ایران مطرح می‌کند؛ پیشتر هم ادعاهایی نظیر تعلیق غنی‌سازی یا ارسال تسلیحات به خارج ، بارها از سوی مسئولین کشور تکذیب شده است.

نکته قابل تأمل دیگر، هم‌زمانی انتشار این گزارش با تحولات منطقه‌ای، از جمله مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا و گسترش همکاری‌های ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس است. این هم‌زمانی، تردیدهایی را درباره هدف‌گذاری رسانه‌ای این گزارش ایجاد کرده و می‌تواند بخشی از تلاش‌ها برای تأثیرگذاری بر روند تثبیت روابط تهران و ریاض ارزیابی شود.

در نهایت، آنچه در میدان واقعی سیاست خارجی مشاهده می‌شود، تقویت روند دیپلماسی منطقه‌ای و تلاش مشترک ایران و عربستان برای کاهش تنش و مقابله با چالش‌های امنیتی مشترک است. در چنین شرایطی، روایت‌هایی نظیر آنچه رویترز مطرح کرده، تناسبی با واقعیات دیپلماتیک ندارد. تمرکز اصلی سفر خالد بن سلمان، بنا بر شواهد موجود و اظهارات رسمی، بر تقویت همکاری‌های دوجانبه و منطقه‌ای بوده است؛ نه میانجی‌گری برای مذاکرات هسته‌ای و نه انتقال پیام‌هایی از سوی طرف ثالث.

یادداشت روز

(علیرضا سلیمانی نژاد)